dkalo's blog

Πριν αρκετό καιρό, είχα γνωριστεί, μέσω του twitter, με τον Π. Γκεζερλή [@pgezerlis], CEO & Co-Founer του buldoza.gr. Μάλιστα, είχαμε ανταλλάξει και κάποια mails. Από τότε είχα δεχτεί την πρόσκληση του Παναγιώτη, και όλης της ομάδας του buldoza, να παρευρεθώ για μία ημέρα στα γραφεία τους, να τους γνωρίσω από κοντά και να δω τον τρόπο που δουλεύουν.

Fast forward στις 2 Δεκέμβρη, βρέθηκα, επιτέλους, στα γραφεία του buldoza. Στο ισόγειο βρίσκεται η αποθήκη της εταιρίας με όλο το stock από τα προϊόντα που είναι διαθέσιμα στους online καταλόγους. Απ’ ότι έμαθα, δεν υπάρχουν όλα τα προϊόντα σε stock αλλά η παραγγελία στον προμηθευτή γίνεται άμεσα. Πρακτικά, αυτό σημαίνει ότι σε 4 με 6 εργάσιμες μέρες ο πελάτης παραλαμβάνει την παραγγελία του. Ο Παναγιώτης μου είπε πως πολλές παραγγελίες φτάνουν σε 3 εργάσιμες μέρες και στόχος τους είναι να μειωθεί ακόμα περισσότερο ο χρόνος παράδοσης.

Στο ισόγειο, εκτός από την αποθήκη, υπάρχει και το υπερσύγχρονο studio στο οποίο γίνονται οι φωτογραφίσεις των προϊόντων. Μόλις άκουσα το κόστος του εξοπλισμού τρόμαξα μιας και δεν είχα ιδέα πόσο ακριβές μπορεί να είναι οι επαγγελματικές φωτογραφικές μηχανές και αυτά τα περίεργα φώτα που έχουν οι φωτογράφοι.

Επόμενη στάση, στον πρώτο όροφο του κτιρίου, εκεί που βρίσκονται τα γραφεία της ομάδας του buldoza.gr. Για την ακρίβεια, πρόκειται για έναν μεγάλο χώρο στον οποίο δουλεύουν όλοι οι άνθρωποι του buldoza μαζί. Ο καθένας έχει τον υπολογιστή του αλλά μόλις λίγα εκατοστά παραδίπλα έχει έναν ακόμα συνάδελφο του να δουλεύει. Team bonding at its finest, κρίνοντας εκ του αποτελέσματος: χαμόγελα, γέλιο, δουλειά, μία παρέα δηλαδή που περνάει καλά και αυτό -νομίζω- βγαίνει και στον κόσμο μέσα από το blog τους αλλά και τα twitter & facebook accounts της εταιρίας.

Φυσικά, ένα conference room είναι απαραίτητο και υπήρχε. Οι λεπτομέρειες του conference room, όπως και όλου του κτιρίου εξάλλου, ήταν πορτοκαλί με αποκορύφωμα την πιατέλα με τα.. πορτοκάλια!! Το αγαπημένο μου όμως σημείο από τα γραφεία του buldoza ήταν ο.. τοίχος! Ένας μεγάλος, μαύρος πίνακας που ο καθένας μπορούσε να γράψει ό,τι ήθελε.

Διαβάζοντας τα διάφορα σχόλια πάνω του, κατάλαβα ότι το team του buldoza.gr γουστάρει αυτό που κάνει, είναι μία ομάδα, περνάνε καλά και θέλουν να καταφέρουν το κάτι παραπάνω για την Ελληνική πραγματικότητα. Μακάρι!

Εχθές κατάφερα μετά από πολλές μέρες να μηδενίσω τον google reader μου. Μέσα στα άπειρα post που είχα να διαβάσω, το μάτι μου έπεσε σε ένα post του techcrunch.com που ανέφερε μικρές startups που είχαν χρηματοδοτηθεί από την Y Combinator.

Όπως μπορείτε να διαβάσετε και στην about page τους, χρηματοδοτούν startups που απλά χρειάζονται ένα αρχικό κεφάλαιο για να περάσουν από το στάδιο της “ιδέας” στο στάδιο της “υλοποίησης”. Μία από αυτές τις startups, ήταν και η ididwork.com, μία on-line βάση με το που έχεις δουλέψει και που έχεις σπαταλήσει τον χρόνο σου.

Μου άρεσε η αρχική ιδέα, και αποφάσισα να γραφτώ, δεν είχα κάτι να χάσω έτσι κι αλλιώς. Έκανα sign-up λοιπόν και σχεδόν αμέσως μετά έκανα 1-2 καταχωρήσεις. Έπαιξα λίγο με το site και κάπου εκεί είδα ένα feature που θα ‘θελα, να μην υπάρχει. Γνωρίζοντας ότι το feedback των χρηστών είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, άσχετα με το τι περιλαμβάνει η “to-do list” του καθενός, αποφάσισα να επικοινωνήσω μαζί τους μέσω της contact from που υπάρχει.

Σε λιγότερο από 5 λεπτά, είχα λάβει πλήρη απάντηση και μου είπαν ότι το feature αυτό είναι μέσα στα σχέδια τους. Τους έστειλα μερικά ακόμα mail για θέματα που δεν είχαν καμία υποχρέωση να μου απαντήσουν, αλλά το έκαναν.. Πάντα πρόθυμα και ευγενικά. Κυρίως όμως, απάντησαν άμεσα.

Προσωπικά, με κέρδισαν. Ακόμα και αν δεν με ενδιέφερε το site τους, θα καθόμουν 5 λεπτά παραπάνω, θα τους έδινα μία ακόμα ευκαιρία γιατί φαίνεται ότι το αγαπάνε, δεν το βλέπουν σαν αγγαρεία. Καταλαβαίνουν ότι το feedback από τους χρήστες, ακόμα κι αν δεν λέει τίποτα επί της ουσίας, είναι πολύ σημαντικό. Δημιουργεί μια πιο προσωπική επαφή μεταξύ “site” και χρηστών. Και αυτό το εκτιμάνε οι χρήστες. Ό,τι κι αν έκανε εκείνη την στιγμή ο “ididwork.com dude”, το έβαλε σε δεύτερη μοίρα για να μου απαντήσει. Και το έκανε και στο δεύτερο mail που έστειλα, και στο τρίτο.

Γιατί οι άνθρωποι είναι πιο σημαντικοί από το προϊόν. Και ακόμα πιο σημαντικοί είναι οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το προϊόν και χαλάνε χρόνο για την βελτίωση του στέλνοντας το feedback τους..

[Photo via flickr.com, user: Simon Crowley]

Ο χώρος των startups είναι γεμάτος από νέα παιδιά, έξυπνα, γεμάτα ενέργεια και μεγαλεπίβολες ιδέες. Στο κείμενο αυτό θέλω να σταθώ ακριβώς εκεί, στις “μεγαλεπίβολες ιδέες” που έχω ακούσει κατά καιρούς. Όλες ήταν “τέλειες, πανέξυπνες, the next big thing” σύμφωνα με τους εμπνευστές τους. Για κάποιον “ανεξήγητο” λόγο, καμία από αυτές τις ιδέες δεν έχει προχωρήσει αρκετά ώστε να δικαιολογήσει τον ντόρο που δημιουργούσαν τεχνητά οι εμπνευστές τους.

Σκοπός λοιπόν του άρθρου, είναι η λύση του μυστηρίου γύρω από τον “ανεξήγητο” λόγο της αποτυχίας. Ο ενθουσιασμός που υπάρχει αρχικά χάρη στην super-wow ιδέα, σε συνδυασμό με το νεαρό της ηλικίας οδηγούν σε μία κατάσταση τύπου “όλα είναι εύκολα, θα τα καταφέρω, σιγά το πράγμα, κόσμε χαιρέτα τον νέο Zuckerberg“. Και κάπου εκεί έχει χαθεί το παιχνίδι. Πλημμυρισμένο από την υπεραισιοδοξία ένα μυαλό, είναι ανίκανο να συνειδητοποιήσει τα εμπόδια που υπάρχουν στον δρόμο. Όλα αυτά τα εμπόδια φαντάζουν μικρά στην αρχή και δυστυχώς δεν τους δίνεται η σημασία που πρέπει. Έτσι, όλα μαζί τα εμπόδια συσσωρεύονται και δημιουργούν ένα -ακόμα μεγαλύτερο- βουνό.  Και ακριβώς εκεί, έρχεται η απότομη προσγείωση, που πολλές φορές είναι σκέτη συντριβή. Τα όνειρα σταματάνε, η υπεραισιοδοξία μετατρέπεται σε απογοήτευση και σιγά σιγά το μυαλό αρχίζει να σκέφτεται συμβατικά. Και αυτό είναι το χειρότερο.

Η λύση είναι πολύ απλή, στα λόγια τουλάχιστον. Αυτοσυγκράτηση, αυτοκριτική αλλά κυρίως κατανόηση των συνθηκών.

Ο ενθουσιασμός είναι πολύ καλός και ένα τρομερό κίνητρο για να δουλέψει κανείς, αλλά καλό είναι να προσπαθούμε να τον χαλιναγωγήσουμε. Να μην τον αφήνουμε να μας καταλαμβάνει και να μην μας επιτρέπει να δούμε τι γίνεται λίγο παραπέρα. Πρέπει το μυαλό μας να είναι ανοιχτό, να μπορεί να αναπροσαρμόσει την ιδέα και να βλέπει τις όποιες αδυναμίες της.

Εξίσου σημαντικό κεφάλαιο είναι η γόνιμη αυτοκριτική. Έχω ακούσει πολλούς να λένε ότι “ο πιο σκληρός κριτής του εαυτού μου, είμαι εγώ”. Χαίρομαι. Μόνο εσύ ξέρεις μέχρι που πραγματικά μπορείς να φτάσεις και τι να κάνεις. Έτσι μπορείς να καταλάβεις ότι δεν προσπάθησες αρκετά, ή ότι μπορείς να βελτιώσεις κατά πολύ αυτό που φτιάχνεις. Ή το αντίθετο, να καταλαβαίνεις δηλαδή μέχρι που φτάνουν οι δυνατότητες σου και να μην βάζεις ανέφικτους στόχους, τουλάχιστον με τις παρούσες συνθήκες.

Και φτάνουμε στο ζουμί όλων των παραπάνω.. Τις υπάρχουσες συνθήκες. Δεν γίνεται να λες “α, θα φτιάξω μία τέλεια search engine” όταν αφενός δεν έχεις γνώσεις προγραμματισμού και αλγορίθμων και αφετέρου όταν υπάρχει εκεί έξω ένα google. Όσο γρηγορότερα συνειδητοποιήσεις που βρίσκεσαι, τόσο καλύτερα για σένα, για το προϊόν που θες να δημιουργήσεις, για τους χρήστες του και για το internet (ή όποιον τομέα ασχολείσαι) γενικότερα.

Δεν προτείνω να μην προσπαθείς κάτι που φαίνεται ακατόρθωτο, απλά προτείνω να κάνεις τα πάντα για να βελτιώσεις τις συνθήκες ώστε το ακατόρθωτο να γίνει πραγματικότητα.. από σένα!

Οκ, έχεις φτιάξει ένα super wow web-app. Μπράβο, συγχαρητήρια κτλ κτλ. Βέβαια, είναι πολλές οι καλές ιδέες εκεί έξω, που παρόλη την πολύ καλή υλοποίηση, δεν τις ξέρει κανένας. Οπότε, τζάμπα ο κόπος και όλη η δουλειά.

Για να μην γίνεις “μία ακόμα καλή ιδέα που δεν περπάτησε” μπορείς να κάνεις δύο πράγματα, είτε να πληρώσεις για κάποια διαφήμιση (προσωπικά διαφωνώ, αλλά αυτό θα το αναλύσω σε άλλο post), είτε να κάνεις ότι είναι δυνατόν για να είναι η εφαρμογή σου πιο φιλική προς third party services. Πώς θα το κάνεις αυτό?

Εύκολα. Φτιάχνεις ένα API που να είναι εύκολο στην χρήση από τους υπόλοιπους προγραμματιστές και δίνεις πρόσβαση στους ΠΑΝΤΕΣ! Ένα δύσχρηστο API είναι έγκλημα. Είμαστε στην εποχή που οι web 2.0 υπηρεσίες αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να είσαι εγγεγραμένος σε 10 υπηρεσίες και να τις παρακολουθείς όλες. Γι αυτό και οι διάφορες υπηρεσίες syndication βρίσκονται σε άνθηση, είτε αυτό λέγεται socialthing.com, είτε friendfeed, είτε iGoogle, είτε…

Οπότε, ένα εύχρηστο API μειώνει την δυσκολία για τον προγραμματιστή του friendfeed (τυχαίο το παράδειγμα) να ενσωματώσει την δική σου killer app στο friendfeed. Έτσι, και οι χρήστες ενθαρρύνονται να χρησιμοποιήσουν την εφαρμογή σου ακόμα και στην αρχή που δεν έχει κόσμο, και γίνεται μια έμμεση διαφήμιση μέσω της προβολής του εικονιδίου και μόνο της εφαρμογής σου.

Επίσης, σημαντικό ρόλο για μια υπηρεσία παίζουν και οι standalone εφαρμογές, είτε για το desktop/laptop είτε για το κινητό και το iPhone. Είναι πολύ πιο εύκολο για κάποιον να κάνει click σε μία εφαρμογή από το να ανοίγει τον browser, να πηγαίνει στην σελίδα και να κάνει login. Γλυτώνει στον χρήστη χρόνο και πλέον στο internet ο χρόνος είναι πολύτιμος..

Μην περιορίζεις όλους αυτούς που έχουν φτιάξει μια εφαρμογή -αφιλοκερδώς- για την υπηρεσία ΣΟΥ. Είναι ένα ακόμα πλεονέκτημα για το δικό σου killer-app. Μην σκοτώνεις τους συμμάχους σου, κι αυτοί θα βγουν κερδισμένοι μόνο αν εσύ πας καλά.. Μην ξεχνάς ότι αυτός που έφτιαξε κάτι για την δική σου υπηρεσία,  πιστεύει στην ιδέα σου και επένδυσε τον χρόνο του για να την βελτιώσει..