Εχθές κατάφερα μετά από πολλές μέρες να μηδενίσω τον google reader μου. Μέσα στα άπειρα post που είχα να διαβάσω, το μάτι μου έπεσε σε ένα post του techcrunch.com που ανέφερε μικρές startups που είχαν χρηματοδοτηθεί από την Y Combinator.

Όπως μπορείτε να διαβάσετε και στην about page τους, χρηματοδοτούν startups που απλά χρειάζονται ένα αρχικό κεφάλαιο για να περάσουν από το στάδιο της “ιδέας” στο στάδιο της “υλοποίησης”. Μία από αυτές τις startups, ήταν και η ididwork.com, μία on-line βάση με το που έχεις δουλέψει και που έχεις σπαταλήσει τον χρόνο σου.

Μου άρεσε η αρχική ιδέα, και αποφάσισα να γραφτώ, δεν είχα κάτι να χάσω έτσι κι αλλιώς. Έκανα sign-up λοιπόν και σχεδόν αμέσως μετά έκανα 1-2 καταχωρήσεις. Έπαιξα λίγο με το site και κάπου εκεί είδα ένα feature που θα ‘θελα, να μην υπάρχει. Γνωρίζοντας ότι το feedback των χρηστών είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, άσχετα με το τι περιλαμβάνει η “to-do list” του καθενός, αποφάσισα να επικοινωνήσω μαζί τους μέσω της contact from που υπάρχει.

Σε λιγότερο από 5 λεπτά, είχα λάβει πλήρη απάντηση και μου είπαν ότι το feature αυτό είναι μέσα στα σχέδια τους. Τους έστειλα μερικά ακόμα mail για θέματα που δεν είχαν καμία υποχρέωση να μου απαντήσουν, αλλά το έκαναν.. Πάντα πρόθυμα και ευγενικά. Κυρίως όμως, απάντησαν άμεσα.

Προσωπικά, με κέρδισαν. Ακόμα και αν δεν με ενδιέφερε το site τους, θα καθόμουν 5 λεπτά παραπάνω, θα τους έδινα μία ακόμα ευκαιρία γιατί φαίνεται ότι το αγαπάνε, δεν το βλέπουν σαν αγγαρεία. Καταλαβαίνουν ότι το feedback από τους χρήστες, ακόμα κι αν δεν λέει τίποτα επί της ουσίας, είναι πολύ σημαντικό. Δημιουργεί μια πιο προσωπική επαφή μεταξύ “site” και χρηστών. Και αυτό το εκτιμάνε οι χρήστες. Ό,τι κι αν έκανε εκείνη την στιγμή ο “ididwork.com dude”, το έβαλε σε δεύτερη μοίρα για να μου απαντήσει. Και το έκανε και στο δεύτερο mail που έστειλα, και στο τρίτο.

Γιατί οι άνθρωποι είναι πιο σημαντικοί από το προϊόν. Και ακόμα πιο σημαντικοί είναι οι άνθρωποι που ενδιαφέρονται για το προϊόν και χαλάνε χρόνο για την βελτίωση του στέλνοντας το feedback τους..

[Photo via flickr.com, user: Simon Crowley]

Ο χώρος των startups είναι γεμάτος από νέα παιδιά, έξυπνα, γεμάτα ενέργεια και μεγαλεπίβολες ιδέες. Στο κείμενο αυτό θέλω να σταθώ ακριβώς εκεί, στις “μεγαλεπίβολες ιδέες” που έχω ακούσει κατά καιρούς. Όλες ήταν “τέλειες, πανέξυπνες, the next big thing” σύμφωνα με τους εμπνευστές τους. Για κάποιον “ανεξήγητο” λόγο, καμία από αυτές τις ιδέες δεν έχει προχωρήσει αρκετά ώστε να δικαιολογήσει τον ντόρο που δημιουργούσαν τεχνητά οι εμπνευστές τους.

Σκοπός λοιπόν του άρθρου, είναι η λύση του μυστηρίου γύρω από τον “ανεξήγητο” λόγο της αποτυχίας. Ο ενθουσιασμός που υπάρχει αρχικά χάρη στην super-wow ιδέα, σε συνδυασμό με το νεαρό της ηλικίας οδηγούν σε μία κατάσταση τύπου “όλα είναι εύκολα, θα τα καταφέρω, σιγά το πράγμα, κόσμε χαιρέτα τον νέο Zuckerberg“. Και κάπου εκεί έχει χαθεί το παιχνίδι. Πλημμυρισμένο από την υπεραισιοδοξία ένα μυαλό, είναι ανίκανο να συνειδητοποιήσει τα εμπόδια που υπάρχουν στον δρόμο. Όλα αυτά τα εμπόδια φαντάζουν μικρά στην αρχή και δυστυχώς δεν τους δίνεται η σημασία που πρέπει. Έτσι, όλα μαζί τα εμπόδια συσσωρεύονται και δημιουργούν ένα -ακόμα μεγαλύτερο- βουνό.  Και ακριβώς εκεί, έρχεται η απότομη προσγείωση, που πολλές φορές είναι σκέτη συντριβή. Τα όνειρα σταματάνε, η υπεραισιοδοξία μετατρέπεται σε απογοήτευση και σιγά σιγά το μυαλό αρχίζει να σκέφτεται συμβατικά. Και αυτό είναι το χειρότερο.

Η λύση είναι πολύ απλή, στα λόγια τουλάχιστον. Αυτοσυγκράτηση, αυτοκριτική αλλά κυρίως κατανόηση των συνθηκών.

Ο ενθουσιασμός είναι πολύ καλός και ένα τρομερό κίνητρο για να δουλέψει κανείς, αλλά καλό είναι να προσπαθούμε να τον χαλιναγωγήσουμε. Να μην τον αφήνουμε να μας καταλαμβάνει και να μην μας επιτρέπει να δούμε τι γίνεται λίγο παραπέρα. Πρέπει το μυαλό μας να είναι ανοιχτό, να μπορεί να αναπροσαρμόσει την ιδέα και να βλέπει τις όποιες αδυναμίες της.

Εξίσου σημαντικό κεφάλαιο είναι η γόνιμη αυτοκριτική. Έχω ακούσει πολλούς να λένε ότι “ο πιο σκληρός κριτής του εαυτού μου, είμαι εγώ”. Χαίρομαι. Μόνο εσύ ξέρεις μέχρι που πραγματικά μπορείς να φτάσεις και τι να κάνεις. Έτσι μπορείς να καταλάβεις ότι δεν προσπάθησες αρκετά, ή ότι μπορείς να βελτιώσεις κατά πολύ αυτό που φτιάχνεις. Ή το αντίθετο, να καταλαβαίνεις δηλαδή μέχρι που φτάνουν οι δυνατότητες σου και να μην βάζεις ανέφικτους στόχους, τουλάχιστον με τις παρούσες συνθήκες.

Και φτάνουμε στο ζουμί όλων των παραπάνω.. Τις υπάρχουσες συνθήκες. Δεν γίνεται να λες “α, θα φτιάξω μία τέλεια search engine” όταν αφενός δεν έχεις γνώσεις προγραμματισμού και αλγορίθμων και αφετέρου όταν υπάρχει εκεί έξω ένα google. Όσο γρηγορότερα συνειδητοποιήσεις που βρίσκεσαι, τόσο καλύτερα για σένα, για το προϊόν που θες να δημιουργήσεις, για τους χρήστες του και για το internet (ή όποιον τομέα ασχολείσαι) γενικότερα.

Δεν προτείνω να μην προσπαθείς κάτι που φαίνεται ακατόρθωτο, απλά προτείνω να κάνεις τα πάντα για να βελτιώσεις τις συνθήκες ώστε το ακατόρθωτο να γίνει πραγματικότητα.. από σένα!

Οκ, έχεις φτιάξει ένα super wow web-app. Μπράβο, συγχαρητήρια κτλ κτλ. Βέβαια, είναι πολλές οι καλές ιδέες εκεί έξω, που παρόλη την πολύ καλή υλοποίηση, δεν τις ξέρει κανένας. Οπότε, τζάμπα ο κόπος και όλη η δουλειά.

Για να μην γίνεις “μία ακόμα καλή ιδέα που δεν περπάτησε” μπορείς να κάνεις δύο πράγματα, είτε να πληρώσεις για κάποια διαφήμιση (προσωπικά διαφωνώ, αλλά αυτό θα το αναλύσω σε άλλο post), είτε να κάνεις ότι είναι δυνατόν για να είναι η εφαρμογή σου πιο φιλική προς third party services. Πώς θα το κάνεις αυτό?

Εύκολα. Φτιάχνεις ένα API που να είναι εύκολο στην χρήση από τους υπόλοιπους προγραμματιστές και δίνεις πρόσβαση στους ΠΑΝΤΕΣ! Ένα δύσχρηστο API είναι έγκλημα. Είμαστε στην εποχή που οι web 2.0 υπηρεσίες αυξάνονται με εκθετικό ρυθμό και γίνεται όλο και πιο δύσκολο να είσαι εγγεγραμένος σε 10 υπηρεσίες και να τις παρακολουθείς όλες. Γι αυτό και οι διάφορες υπηρεσίες syndication βρίσκονται σε άνθηση, είτε αυτό λέγεται socialthing.com, είτε friendfeed, είτε iGoogle, είτε…

Οπότε, ένα εύχρηστο API μειώνει την δυσκολία για τον προγραμματιστή του friendfeed (τυχαίο το παράδειγμα) να ενσωματώσει την δική σου killer app στο friendfeed. Έτσι, και οι χρήστες ενθαρρύνονται να χρησιμοποιήσουν την εφαρμογή σου ακόμα και στην αρχή που δεν έχει κόσμο, και γίνεται μια έμμεση διαφήμιση μέσω της προβολής του εικονιδίου και μόνο της εφαρμογής σου.

Επίσης, σημαντικό ρόλο για μια υπηρεσία παίζουν και οι standalone εφαρμογές, είτε για το desktop/laptop είτε για το κινητό και το iPhone. Είναι πολύ πιο εύκολο για κάποιον να κάνει click σε μία εφαρμογή από το να ανοίγει τον browser, να πηγαίνει στην σελίδα και να κάνει login. Γλυτώνει στον χρήστη χρόνο και πλέον στο internet ο χρόνος είναι πολύτιμος..

Μην περιορίζεις όλους αυτούς που έχουν φτιάξει μια εφαρμογή -αφιλοκερδώς- για την υπηρεσία ΣΟΥ. Είναι ένα ακόμα πλεονέκτημα για το δικό σου killer-app. Μην σκοτώνεις τους συμμάχους σου, κι αυτοί θα βγουν κερδισμένοι μόνο αν εσύ πας καλά.. Μην ξεχνάς ότι αυτός που έφτιαξε κάτι για την δική σου υπηρεσία,  πιστεύει στην ιδέα σου και επένδυσε τον χρόνο του για να την βελτιώσει..

Με το internet ασχολούμαι αρκετά χρόνια ως απλός χρήστης. Τον τελευταίο 1.5 χρόνο ασχολούμαι αρκετά παραπάνω, ψάχνω την επιχειρηματική πλευρά του διαδικτύου, προσπαθώ να δω την “άσχημη” πλευρά, να μεταβώ στο back-end και να ξεπεράσω τα όμορφα web2.0 γραφικά του front-end..

Η εμπειρία μου, όπως καταλαβαίνετε, είναι μικρή αλλά πιστεύω ότι έχω αρχίσει σιγά σιγά να μπαίνω στο κλίμα. Έχω ήδη full time εμπειρία από μία startup ενώ αυτή την περίοδο blog-άρω στο pestaola.gr και ασχολούμαι με ακόμα μία startup.

Δουλεύοντας σε οποιοδήποτε άλλο “συμβατικό” τομέα της αγοράς, το πιθανότερο ήταν ότι θα είχα κάποιο standard ωράριο τύπου “εννιά με πέντε” και υπερωρίες όποτε είναι ανάγκη σύμφωνα με το “αφεντικό”.  Σε μία startup, τα πράγματα είναι διαφορετικά. Δουλεύω όποτε εγώ θέλω. Φτιάχνω το πρόγραμμα μου μόνος μου. Μπορώ να βγω στις 12 το βράδυ, να γυρίσω στις 5 τα χαράματα και να  κάτσω να δουλέψω εκείνη την ώρα επειδή θέλω. Αν, για παράδειγμα, γράψω ένα blog-post για το pestaola.gr, αυτό θα ανέβει κατευθείαν online, δεν θα χρειαστεί να περιμένω μέχρι το πρωί για να πάω στο γραφείο και να δουλέψω από εκεί. Με αυτό τον τρόπο, τα κέρδη είναι πολλαπλά ενώ δεν υπάρχει κάτι που να ζημιώνει τον οποιοδήποτε.

Ένα ακόμα πλεονέκτημα είναι ότι μπορείς να βγάλεις δουλειά 2-3-4 ημερών σε μία μόλις μέρα. Ναι, θα είναι κουραστική αυτή η μία μέρα αλλά μετά θα μπορείς να πας μια εκδρομή, να πας για μπάνιο, να κάνεις πράγματα που σε μια “φυσιολογική” δουλειά δεν θα μπορούσες να κάνεις τόσο εύκολα. Θα έπρεπε να κανονίσεις άδειες, να παρακαλέσεις αφεντικά και συναδέλφους για να πας απλά για ένα μπάνιο and so the story goes.. Δουλεύοντας όμως για μία startup, όλα γίνονται πιο εύκολα. Και έτσι είσαι πιο ξεκούραστος εφόσον δεν έχεις μόνο ένα ρεπό την βδομάδα αλλά όσα θες και η ψυχολογία σου είναι πολύ καλύτερη. Ο ελεύθερος χρόνος αυξάνεται και γίνεσαι πιο δημιουργικός, πράγμα που έχει άμεσο αντίκτυπο και στην δουλειά σου μιας και όλοι ξέρουμε ότι χωρίς πρωτότυπες και ενδιαφέρουσες ιδέες στο Internet δεν έχεις μέλλον..

Σχεδιάζοντας μόνος σου το πρόγραμμα σου, μπορείς πιο εύκολα να συγχρονιστείς με το πρόγραμμα άλλων, “συμβατικών” συνεργατών σου, που δουλεύουν “εννιά με πέντε”, όπως τράπεζες για παράδειγμα. Έτσι, όλοι κερδίζουν χρόνο μιας και δεν ψάχνεις ένα κοινό κενό σε δύο προγράμματα, αλλά ένα κενό σε ένα πρόγραμμα.

Το μόνο αρνητικό είναι ότι δύσκολα σε πιστεύει κάποιος εκτός χώρου ότι ΔΟΥΛΕΥΕΙΣ πραγματικά. Δυστυχώς πολλοί άνθρωποι έχουν την άποψη ότι “δουλειά = γραφείο από τα χαράματα μέχρι αργά το βράδυ” και δεν καταλαβαίνουν ότι κερδίζεις λεφτά και κάνεις κάτι ουσιαστικό που παράλληλα σε γεμίζει και σου αρέσει. Βέβαια, έχει πραγματική σημασία η γνώμη τρίτων για την δουλειά μας εφόσον αυτή ικανοποιεί εμάς?

Πρόσφατα είχα μία συζήτηση με έναν web-developer σχετικά με ένα νέο project. Έμεινα απόλυτα ικανοποιημένος από την συζήτηση που είχαμε και θα γράψω τι μου άρεσε από την συζήτηση και τι κέρδισε την εμπιστοσύνη μου..

Καταρχάς προσπάθησε να κατανοήσει όλο το project. Μεγάλο πλεονέκτημα αυτό γιατί ένας προγραμματιστής όσο νωρίτερα ξέρει τι έχει να φτιάξει, τόσο πιο συνεπής θα είναι κι αυτός. Επίσης, έχοντας κατανοήσει πλήρως τα ζητούμενα, το αποτέλεσμα θα είναι απόλυτα ικανοποιητικό και για τις δύο πλευρές.

Στην συνέχεια ρώτησε αν το site θέλουμε να εμφανίζεται ψηλά σε κάποια συγκεκριμένη αναζήτηση του google και γενικά αν θέλουμε να γίνει SEO (Search Engine Optimized). Μας ανέλυσε πλέον τα -αυτονόητα για τους internet-aholics- πλεονεκτήματα του να βρίσκεται κανείς στην πρώτη θέση του google. Εκεί χρειάστηκε να ξεκαθαρίσουμε αν θέλουμε ένα site δυναμικό ή στατικό, αν προτιμάμε την ωραία και φουτουριστική εμφάνιση από την ευκολία στις ανανεώσεις, το καλύτερο google ranking και το ελαφρύτερο site. Εμείς κρίναμε ότι η php είναι κάτι που ταιριάζει περισσότερο στο project μας αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ένα flash animated site είναι χειρότερο. Απλά βάσει των αναγκών και των προτεραιοτήτων μας, προτιμήσαμε την php.

Πολύ σημαντικό είναι να ξεκαθαριστούν όλες οι δυνατότητες του προς κατασκευή site. Το πιθανότερο είναι να μην μπορούν να δωθούν σαφείς απαντήσεις από την ομάδα. Σε αυτή την περίπτωση, ο web developer δεν πρέπει να μπει στην λογική του πωλητή, δηλαδή να προσπαθήσει να σου πουλήσει κάτι το οποίο ίσως και να μην σου χρειάζεται. Έτσι, την επόμενη φορά που θα βρεθείς σε κάποιο αντίστοιχο δίλλημα, θα μπορείς να τον εμπιστευτείς και δεν θα πιστεύεις ότι σε βλέπει σαν ένα πενηντά-ευρω με πόδια..

Προσωπικά, εκτίμησα πάρα πολύ το γεγονός ότι ο developer δεν μας είπε ένα ποσό για το κόστος του project. Λογικό. Δεν μπορούσαμε να του δώσουμε όλες τις πληροφορίες που θα ήθελε για να μπορέσει να μας πει ένα συγκεκριμένο ποσό. Γενικά απέφυγε να αναφερθεί σε ποσά. Κατά την γνώμη μου, καλά έκανε. Ένα project δεν πρέπει να περιορίζεται από το κόστος. Ακόμα και αν δεν υπάρχουν λεφτά για να υλοιποιηθούν άμεσα όλα όσα χρειάζεσαι, αν υπάρχει η πρόβλεψη, θα μειωθεί το κόστος αργότερα.

Τέλος, μας ρώτησε πότε θέλουμε να είναι online το site. Του είπαμε πότε και το θεώρησε εφικτό χωρίς όμως να δεσμευτεί απόλυτα. Αν μας έλεγε “όλα θα γίνουν στην ώρα τους” και προσπαθούσε να μας πείσει ότι όλα θα γίνουν καλά, θα ανησυχούσα. Δεν ξέρουμε ούτε εμείς καλά καλά το project, και μπορεί κάποιος τρίτος να δεσμευτεί ότι θα είναι έτοιμο? Δεν νομίζω..

Όπως έγραψα και στην αρχή του κειμένου, έμεινα απόλυτα ικανοποιημένος από την συζήτηση που είχαμε. Είμαι σίγουρος ότι αν όλοι οι άνθρωποι που θα χρειαστεί να συνεργαστούμε είναι τόσο συζητήσιμοι, φιλικοί και γνώστες του αντικειμένου τους, το project will kick asses..

Οκ, όταν είδα το plurk.com για πρώτη φορά το θεώρησα ανούσιο, χαζό και ηλίθιο. Δίνοντας του όμως μια δεύτερη ευκαιρία κατάλαβα ότι εγώ ήμουν ο χαζός και ο ηλίθιος της υπόθεσης και όχι το plurk.

Αρχικά ας πω δύο λόγια για το plurk. Πρόκειται για ένα (ακόμα) microblogging site όπως το twitter. Οι περιορισμοί είναι οι ίδιοι, δηλαδή 140 χαρακτήρες.. Πάνω κάτω, εκεί τελειώνουν και οι ομοίοτητες τους όμως.

Το plurk έχει real time παρακολούθηση των φίλων σου βάζοντας κάθε plurk (όπως λέμε twit) πάνω σε ένα timeline επιτρέποντας σε κάθε χρήστη να κάνει ένα σχόλιο πάνω σε αυτό που μόλις ειπώθηκε χωρίς όμως να χαθεί μέσα στο χάος του twitter με τα @ και τα άπειρα νέα twits. Έτσι, κάθε συζήτηση είναι οργανωμένη στο δικό της “τετραγωνάκι” για ευκολότερη πρόσβαση αργότερα. 1 point for plurk.

Ένα ακόμα χρήσιμο feature του plurk είναι η δυνατότητα προεπιλογής του ρήματος που θα χρησιμοποιήσεις αμέσως μετά το nickname σου αυξάνοντας έτσι στην ουσία το όριο των χαρακτήρων σου ενώ με το χρώμα που αντιστοιχεί σε κάθε ρήμα γίνεται ευκολότερα εμφανής η διάθεση σου. Για παράδειγμα το “hates” είναι μαύρο ενώ το “loves” κόκκινο.. 1 more point for plurk.

Ένα από τα ρήματα που έχει διαθέσιμο το plurk είναι και το “shares”.. Μπορείτε απλά και εύκολα να κάνετε share ένα video στο youtube.com και το plurk θα καταλάβει μόνο του ότι είναι video και κάνοντας μετά κλικ θα ανοίξει ένα παράθυρο με το video μέσα στο tab του plurk, χωρίς να γεμίζει ο browser με tabs.. Το ίδιο γίνεται με φωτογραφίες από το flickr.com και άλλες υπηρεσίες photo-hosting. Απλά και όμορφα.. Τρίτος πόντος για το plurk..

Την πρώτη στιγμή που είδα το interface σκέφτηκα “come on, με 4-5-10 φίλους οκ, μια χαρά ωραίο είναι. Με 400-500 τι γίνεται?”. Όπως αποδείξαμε νωρίτερα, ο ηλίθιος είμαι εγώ και όχι το plurk, το περίεργο θα ήταν να είχα εν τέλει δίκιο. Και δεν είχα. Το σύστημα δεν σου επιτρέπει να παρακολουθείς πάνω από 50 (ή 100) άτομα, κάνοντας την plurk-experience όσο το δυνατόν πιο φιλική απέναντι στον χρήστη. Επιπλέον υπάρχουν ειδικές παρέες, cliques κατά το plurk, που σου επιτρέπουν να γράφεις κάτι που το βλέπουν μόνο συγκεκριμένα άτομα και όχι όλοι σου οι φίλοι. Ναι, η μικρή σου αδερφή  αδιαφορεί πλήρως για το αν βρήκες σημείωσεις για το μάθημα που δίνεις μεθαύριο, οι συμφοιτητές σου όμως σίγουρα όχι.. 1 point for plurk.

Από θέματα marketing πώς πάει όμως? Παρόλο που το twitter έχει εδραιωθεί, πολλοί χρήστες φαίνονται έτοιμοι να κάνουν το switch.. Είμαι ένας από αυτούς και περιμένω πώς και πώς το επόμενο downtime του twitter για να φύγω δια παντός. Αλλά οι “κακές” συνήθειες δύσκολα κόβονται, οπότε προς το παρόν απλά έχω 2 tabs ανοιχτά.. Προτιμώ όμως το plurk για να ποστάρω το “status” μου.. Με τα αστέρια και το karma σε προκαλεί να ποστάρεις περισσότερο, στο twitter δεν έχεις κάποιο “έμμεσο” όφελος ποστάροντας..  Ναι, ούτε ένα αστεράκι κάτω από το όνομα σου είναι ουσιαστικό ούτε περισσότερα emoticons, αλλά ίσως για κάποιους να είναι ένα κίνητρο.. Τώρα σταματάω να μετράω πόντους, έχω βαρεθεί.

Τελευταίο πλεονέκτημα του plurk είναι ότι μπορείς να βλέπεις timelines φίλων σου, με τα άτομα που αυτοί παρακολουθούνε. Δηλαδή κοιτώντας απλά το δικό μου timeline παίρνεις ακριβώς τις πληροφορίες που έχω κι εγώ. Χωρίς όμως να έχεις τους φίλους μου. Έτσι γίνεται πιο εύκολο να βρεις κάποιο καλό link ή να συμμετάσχεις σε μία ενδιαφέρουσα συζήτηση με άτομα που δεν ξέρεις.. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η αξία του δικού σου δικτύου και αρκούν τα δίκτυα των φίλων σου για να περάσει ευχάριστα η ώρα στο plurk. Κι άλλος πόντος για το plurk. Oops, είπα ότι θα σταματήσω..

Ωραία όλα αυτά, αλλά δεν γίνεται να είναι τέλειο. Ναι, δεν είναι. Προς το παρόν μιλάμε για μικρή βάση χρηστών, και κατά συνέπεια λίγους φίλους. Είναι πιο περίπλοκο από το twitter ενώ έχει κι αυτό τα μικροθεματάκια του με τους servers αλλά είναι σίγουρα λιγότερα από τα άπειρα downtimes του twitter. Ίσως όταν γεμίσει με χρήστες να γίνει πολύ χειρότερο αλλά δεν το πιστεύω.. Δεν έχω κάνει ακόμα το πλήρες switch αλλά εδώ και 2 μέρες που το χρησιμοποιώ οφείλω να πω ότι είμαι απόλυτα ικανοποιημένος. Αν είχε και παραπάνω χρήστες… Αλλά σιγά σιγά όλα θα γίνουν..

“Έκανα λάθος, αναλαμβάνω τις ευθύνες μου.”

Είναι πολύ σημαντικό να δέχεσαι ότι έκανες λάθος. Βέβαια, είναι και πάρα πολύ δύσκολο. Όσο γρηγορότερα το καταφέρεις, τόσο καλύτερα για εσένα και την εταιρία με την οποία συνεργάζεσαι. Στις περισσότερες start-ups δουλεύουν πιτσιρικάδες στα mid-twenties τους. Θεωρητικά, θα έπρεπε να μιλάμε για ΑΝΟΙΧΤΑ μυαλά, που μπορούν να δεχτούν κι άλλες απόψεις πέρα από τις δικές τους. Σκοπός μίας συζήτησης -ειδικά όταν αφορά κάποιο επαγγελματικό θέμα- δεν είναι η επικράτηση της γνώμης κάποιου, αλλά η αναζήτηση της καλύτερης λύσης για το πρόβλημα που έχει προκύψει.
Ο καθένας μέσα σε μία εταιρία έχει αναλάβει ένα συγκεκριμένο κομμάτι. Λογικό, και θετικό κατά την γνώμη μου, είναι να υπάρχουν αντιδράσεις για τις κινήσεις που ΘΑ γίνουν. Έτσι, μπορεί και υπεύθυνος να εξηγήσει στους συνεργάτες του γιατί πήρε αυτή την απόφαση, και οι υπόλοιποι να προτείνουν κάτι που θα ωφελήσει ακόμα περισσότερο. Βέβαια, υπάρχει μια λεπτή γραμμή που διαχωρίζει το “λέω την άποψη μου και έχω απορίες για την απόφαση που έχεις πάρει” από το “κάνε αυτό που σου λέω γιατί… ΕΤΣΙ”. Όταν κάποιος έχει αναλάβει ένα κομμάτι, είναι ΑΠΟΛΥΤΑ υπεύθυνος γι αυτό, είτε για την επιτυχία του, είτε για την αποτυχία του. Δικαιολογίες του τύπου “Μην με κατηγορείς εμένα που δεν δούλεψε, εξάλλου δικιά σου ιδέα ήταν” είναι απλά αστείες. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο είσαι υπεύθυνος ενός κομματιού, για να μαζεύεις ιδέες, να τις αξιολογείς και να αποφασίζεις τι θα γίνει. Αν δεν αντέχεις το κόστος της προσωπικής αποτυχίας και ψάχνεις τον τρόπο να τα ρίξεις στον άλλον για το λάθος που έγινε, δεν είναι κάτι που θα εκτιμηθεί από κανένα.. Αντίστοιχα, όταν κάνεις την σωστή επιλογή, δεν νομίζω να πεις “α, μην μου δίνετε τα συγχαρητήρια σας, δεν τα αξίζω”. Έτσι, πρέπει να είσαι αρκετά γενναίος για να πεις “εγώ φταίω”. Εξάλλου, κατανοώντας τα λάθη σου, μπορείς να δεις τι έφταιξε, τι πήγε στραβά και τι πρέπει να γίνει για να μην ξανακάνεις το ίδιο ή παρόμοιο λάθος στο μέλλον. Το να κάνεις λάθη είναι αποδεκτό, το να κάνεις όμως τα ίδια λάθη συνέχεια, είναι ηλίθιο.

Μάθε να λες την γνώμη σου.

Είναι πολύ σημαντικό να έχεις άποψη. Ακόμα πιο σημαντικό είναι να μπορείς να την εκφράσεις. Ακόμα κι όταν θα χρειαστεί να πας κόντρα με τους συνεργάτες σου ή με το αφεντικό σου. Πληρώνεσαι για να έχεις άποψη. Μια καλή ιδέα ωφελεί τους πάντες. Μια όχι τόσο καλή ιδέα, εφόσον σου εξηγηθεί γιατί δεν είναι καλή, πάλι ωφελεί τους πάντες. Και εξηγούμαι: αν έρθεις πιο κοντά στον τρόπο λειτουργίας και σκέψης της εταιρίας, σίγουρα οι επόμενες ιδέες σου θα είναι καλύτερες..
Μην φοβηθείς ποτέ να πεις “όχι”. Έχεις κάθε δικαίωμα να πεις όχι. Δυστυχώς όμως είναι πολύ πιο δύσκολο να πεις “όχι” από το να συμφωνήσεις απλά, είτε πρόκειται για κριτική, είτε για την ιδέα κάποιου άλλου. Δεν φέρνεις εύκολα αντιρρήσεις, ειδικά όταν μιλάς με κάποια αυθεντία του χώρου ή με κάποιον ανώτερο σου. Βέβαια, κινδυνεύεις να χάσεις τον στόχο σου, να χάσεις το όραμα σου και τις ιδέες σου.. Να ακολουθείς πιστά δηλαδή τις συμβουλές και τις γνώμες των άλλων, άκριτα και χωρίς να μπορείς να επέμβεις στην ίδια σου την ζωή. Και σίγουρα αυτό είναι κάτι που δεν το θες. Ναι, δεν είναι εύκολο, αλλά τι είναι σε αυτή την ζωή?

Μέχρι πριν λίγες μέρες συνεργαζόμουν με μία soon-to-be startup.. Καλώς ή κακώς, δίκαια ή άδικα, διακόψαμε την συνεργασία μας και τώρα θα ήθελα να κάνω έναν απολογισμό των λαθών που έγιναν και από τις δύο πλευρές έτσι ώστε να μην βρεθεί και κάποιος άλλος στην θέση μου.

Ας κάνω ένα μικρό review της όλης συνεργασίας..

Τέλη 2006 μέσω κοινού γνωστού ήρθα σε επαφή με την startup και ξεκινήσαμε την συνεργασία μας. Μέχρι τον Δεκέμβρη του 2007, η συνεργασία μας ήταν ξεκάθαρη, έκανα κάποια βασικά πράγματα, δεν πληρωνόμουν γιατί δεν υπήρχαν τότε λεφτά, φοιτητές ήταν και τα παιδιά που το είχαν, κάποιος επενδυτής δεν υπήρχε, οπότε ήταν καθαρά εθελοντική εργασία. Εμπιστευόμουν αυτούς που το είχαν -αν και τότε δεν είχαμε καν γνωριστεί από κοντά- και τον λόγο τους: “όταν έρθουν λεφτά από κάποια διαφήμιση, θα πληρωθείς”. Δεν με πείραζε, δεν είχα κανένα πρόβλημα, γούσταρα αυτό που έκανα, τα 100-200-500€ δεν θα μου άλλαζαν την ζωή, οπότε δεν είχα δώσει και ιδιαίτερη σημασία στο οικονομικό.

Τον Δεκέμβρη του 2007 μετά από συνάντηση που είχα με τους ιδιοκτήτες της startup, αποφασίσαμε να ασχοληθώ πιο ενεργά με το site, αναλαμβάνοντας διοικητικές αρμοδιότητες, προσαρμοσμένες κυρίως στο HR Department. Επειδή όμως οι ρόλοι δεν ήταν ευδιάκριτοι, όλοι τρέχαμε για όλα. Είχαμε γίνει μια παρέα, με έναν κοινό στόχο, να προωθήσουμε και να βελτιώσουμε όσο μπορούμε το site. Και κόντρες υπήρχαν, και διαφωνίες. Αυτό δεν είναι κακό αυτό, το ακριβώς αντίθετο θα έλεγα, μέσα από τις συγκρούσεις που κατά καιρούς υπήρχαν καταλήγαμε πάντα σε κάτι καλύτερο και πιο δημιουργικό.

Μέχρι που φτάσαμε στον Μάη του 2008, που μετά από μία συζήτηση, είδαμε ότι υπάρχουν αγεφύρωτες διαφορές οπότε δώσαμε τέλος στην συνεργασία μας φιλικά.

Κέρδισα πολλά πράγματα, πολλές εμπειρίες που σίγουρα θα μου φανούν χρήσιμες στο μέλλον. Θα προσπαθήσω να τις μοιραστώ μαζί σας για να μην κάνετε και εσείς τα ίδια λάθη..

1. Είτε είσαι ο εργοδότης, είτε είσαι ο εργαζόμενος, οφείλεις να ξεκαθαρίσεις από την πρώτη μέρα τι ζητάς από την άλλη πλευρά και τι είσαι έτοιμος να προσφέρεις. Μην μένεις στο “κάτσε να δούμε πώς θα πάει και μετά βλέπουμε..”, δεν είναι αρκετό, δεν είναι ξεκάθαρο και μπορεί εύκολα να καταστρέψει μία συνεργασία. Αυτό πρέπει να γίνεται πριν ξεκινήσει η συνεργασία αλλά και κάθε φορά που αλλάζουν οι υποχρεώσεις και τα ζητούμενα από τον εργαζόμενο.
2. Βρες χρηματοδότη. Κάποιος πρέπει να πληρώνει τα έξοδα της startup όσο τα έσοδα της δεν αρκούν. Ειδικά αν πρόκειται να συνεργαστείς και με άλλα άτομα, που δεν έχουν την ίδια τρέλα (για να το πω κομψά) με το project σου για να δουλεύουν επειδή το γουστάρουν ή επειδή είναι κάτι δικό τους. Όλοι όσοι είναι υπάλληλοι, το κάνουν γιατί θέλουν και τα λεφτά. Μπορεί να τους αρέσει το project, αλλά δεν συνεργάζεστε μόνο επειδή τους αρέσει το project.
3. Δεν έγινε κανείς αυθεντία επειδή διάβασε μία έρευνα, έκανε 2 search στο google και μίλησε με ένα άτομο. Ούτε έκανε έρευνα αγοράς έτσι για το προϊόν του. Αν θες να μάθεις κάτι για ένα συγκεκριμένο θέμα, μίλα με ανθρώπους που το ξέρουν from the inside, όχι με “τον ξάδερφο του μπατζανάκη”.. Γράψου σε forum, πήγαινε σε συναντήσεις και συνέδρια, γνώρισε και συζήτησε με ανθρώπους που ΞΕΡΟΥΝ. Επειδή σε κάθε περίπτωση, 10 πηγές δεδομένων, είναι καλύτερες και πιο αξιόπιστες από 1 πηγή.
4. Closed alpha και beta. Μεγάλα κεφάλαια. Δοκίμασε το site σου. Τρέξ’ το, δες τι προβλήματα έχει. Ζήτα την γνώμη φίλων σου, ενθάρρυνε τους να κάνουν invite τους δικούς τους φίλους.. Act virally from day 0. Το μυαλό το δικό σου και των συνεργατών σου δουλεύει με συγκεκριμένο τρόπο. Άνοιξε το site σου σε διαφορετικούς ανθρώπους, μάζεψε γνώμες, δες τι προβλήματα έχεις και προσπάθησε να τα λύσεις. Όταν θα ανοίξεις το site στο ευρύ κοινό δεν πρέπει να ‘χεις σοβαρά προβλήματα. Μία κακή πρώτη εντύπωση ίσως να είναι και η τελευταία εντύπωση κάποιου, και αυτό δεν το θες.
5. Scaling. Τώρα το site έχει 5 πράγματα πάνω. Όταν θα έχει 3000 πράγματα θα μπορεί να τα υποστηρίξει ή θα τρέχεις να μαζέψεις τα ασυμμάζευτα?
6. Open your mind σε νέα πράγματα, ιδέες και προτάσεις. Ζήτα την γνώμη των συνεργατών σου. Σκοπός δεν είναι να περάσει το δικό σου, σκοπός είναι να φτιάξεις κάτι καλό, κάτι ενδιαφέρον. 2-3-5 μυαλά που λειτουργούν ως ομάδα μπορούν να σκεφτούν πολύ πιο αποτελεσματικά από 2-3-5 μυαλά που λειτουργούν αυτόνομα. Σίγουρα τις αποφάσεις τις παίρνει ένας, αλλά είναι πιο εύκολο να φας καλύτερα όταν έχεις δέκα πράγματα στον κατάλογο για να διαλέξεις παρά όταν έχεις μόνο ένα. Έτσι, ακόμα και αν δεν ακούσεις κανέναν από τους συνεργάτες σου, τους δείχνεις έμπρακτα ότι τους υπολογίζεις και αρχίζουν να νιώθουν το project και δικό τους.

Σε γενικές γραμμές εγώ αυτά τα λίγα πράγματα έμαθα από την πρώτη μου startup εμπειρία. Όσο περνάει ο καιρός και όσο πιο μέσα μπαίνω σε αυτό το κομμάτι τόσο περισσότερα πράγματα έχω να μάθω. Σίγουρα όμως, η αρχή είναι το ήμισυ του παντός, οπότε…